SETE ANOS DE CAMBIOS QUE ENCARECEN (ATA UN 75%) A CERTIFICACIÓN ECOLÓXICA EN GALICIA

ECOGOB
hace 2 días
4 Min. de lectura

Certificarse en ecolóxico en Galicia é hoxe máis caro ca hai sete anos non por unha evolución gradual nin por un efecto difuso da inflación, senón por decisións concretas incorporadas ao sistema de certificación ao longo do tempo. O encarecemento non se produce dun só golpe nin por unha única vía: chega en momentos distintos e afecta tanto ao custo de acceso ao sistema como ao mantemento anual da certificación.

Esta evolución pode analizarse a partir das táboas de taxas publicadas oficialmente polo propio CRAEGA en tres fitos clave: 2016, 2019 e 2023 (toda a información empregada neste artigo procede exclusivamente da normativa e da documentación oficial do organismo e pódese visualizar na súa web).

A análise limítase a describir os datos e a súa evolución, sen valorar as decisións adoptadas nin atribuírlles motivacións, pero permite identificar con claridade cando e como se modifican os custos obrigatorios da certificación ecolóxica en Galicia.

O primeiro punto de inflexión prodúcese en 2019. Ese ano, o CRAEGA modifica a estrutura de niveis das cotas e introduce unha taxa fixa de apertura de expediente de 200 euros. A partir dese momento, o primeiro ano de certificación pasa a incorporar un sobrecusto fixo que encarece directamente a entrada no sistema.

Esta taxa de apertura é aplicable con carácter xeral e independentemente do tamaño ou volume de actividade do operador.

Á incorporación desta taxa, hai que engadir un efecto menos evidente, pero igualmente relevante: o cambio nas regras internas que determinan en que tramo de cotas se sitúa cada operador certificado.

O CRAEGA incorpora novos niveis ás táboas de certificación e modifica os criterios dos tramos máis baixos.

O resultado é que algúns operadores que en 2016 estaban clasificados no nivel mínimo poden pasar a situarse nun nivel superior sen que a súa explotación medrase nin aumentase a súa actividade.

Isto ocorre, con matices distintos, na produción vexetal, na produción animal e tamén nas industrias, ao introducirse límites máis estritos sobre aspectos como o número de produtos, a carga gandeira ou a facturación. Trátase dun efecto normativo que non responde a cambios reais nas explotacións, pero que pode traducirse nun incremento efectivo das cotas anuais para parte do sector.

O segundo movemento relevante chega coa actualización de 2023. É nese momento cando o encarecemento pasa a reflectirse tamén nas cotas anuais recorrentes. En comparación cos valores de referencia de 2016, as taxas experimentan unha suba acumulada situada arredor do 16–17 %, cun comportamento moi semellante nos distintos sectores e tramos definidos polo propio CRAEGA.

A lectura conxunta destes datos permite extraer unha conclusión clara: certificarse en ecolóxico en Galicia é hoxe sensiblemente máis caro que hai sete anos non só por unha actualización xeral das cotas, senón tamén por cambios normativos que afectan á adscrición aos distintos niveis.

En determinados tramos, a combinación destes dous efectos tradúcese nun aumento acumulado que pode superar o 60 % e chegar, nalgúns casos concretos, a arredor do 75 % do custo anual respecto de 2016, ao que se suma desde 2019 unha taxa fixa de acceso no primeiro ano.

Trátase de datos que permiten constatar que a evolución do sistema condiciona cada vez máis o acceso e a permanencia na certificación ecolóxica galega. Facer visible esta realidade é un paso necesario para comprender como se configura o custo dun servizo público financiado maioritariamente polo propio sector e para participar no debate con información contrastable.

Cadro resumo · Suba acumulada do custo da certificación (2016 → 2023)

Suposto común: operador certificado que non aumenta explotación nin facturación, pero cambia de nivel por modificación normativa e asume a actualización xeral das cotas en 2023.

Sector / Nivel	Cota 2016	Cota tras cambio de nivel (2019)	Cota 2023	Suba total (€)	Suba total (%)
Produción vexetal pequena (PV1 → PV2)	90 €	135 €	158 €	+68 €	+75,6 %
Produción vexetal media (PV3 → PV4)	165 €	180 €	211 €	+46 €	+27,9 %
Produción animal pequena (PA1 → PA2)	90 €	135 €	158 €	+68 €	+75,6 %
Industria elaboradora pequena (IE1)	162 €	—	190 €	+28 €	+17,3 %

A táboa recolle exemplos reconstruíbles con datos públicos. Non se inclúen casos de produción animal ou industria media cando o cambio de nivel non pode acreditarse sen información interna.

Cómpre facer, para finalizar, unha precisión técnica respecto ás exaccións sobre vendas para evitar interpretacións erróneas. As táboas oficiais de taxas de 2016 establecían un sistema diferenciado, no que os produtores agrarios abonaban unha exacción do 1 % sobre as vendas, mentres que as industrias elaboradoras, importadoras e comercializadoras aplicaban o 0,5 %, mantendo xa daquela determinadas exencións para a maquila e para supostos de vinculación empresarial recollidos na Lei 27/2014. En 2019 prodúcese unha modificación normativa clara: establécese un tipo único do 0,5 % para todos os operadores, mantendo esas mesmas excepcións. As táboas publicadas en 2023 manteñen ese tipo do 0,5 %, sen que nelas figure unha exacción xeral do 0,4 %, tal e como afirmou o organismo de maneira pública.

Esta aclaración non altera nin contradí a argumentación central deste artigo. A análise non se basea nunha comparación illada dun tipo concreto que si foi rebaixado, senón na evolución conxunta do custo obrigatorio da certificación, que incorpora tanto as exaccións sobre vendas como as cotas fixas e, desde 2019, o axuste de niveis e a taxa de apertura de expediente. É precisamente a combinación destes elementos —e non unha porcentaxe concreta tomada de forma illada— a que permite constatar un encarecemento progresivo do sistema entre 2016 e 2023.

Desde ECOGOB consideramos que facer visibles estes datos é un paso imprescindible para que o sector e a cidadanía poidan entender como funciona o sistema e participar no debate con información contrastable. A transparencia non cuestiona a certificación pública: fortalécea. Por iso animamos a quen comparte esta preocupación a sumarse. Únete á iniciativa!