MÁIS DE 400.000 € ACUMULADOS E O CRAEGA DECLARABA EQUILIBRO CONTABLE: ONDE VAI O DIÑEIRO DA CERTIFICACIÓN ECOLÓXICA?

En apariencia, o CRAEGA —o Consello Regulador da Agricultura Ecolóxica de Galicia— viviu os anos 2018 e 2019 cun equilibrio perfecto. Os seus documentos oficiais declararon ingresos e gastos iguais, resultados de cero euros e unha situación financeira estable. Esa era a fotografía pública transmitida polo organismo encargado de certificar a produción ecolóxica galega.

Mais cando o Consello de Contas publicou a fiscalización correspondente a eses exercicios, o encaixe comezou a rachar. As cifras que aparecen no informe contradín a imaxe de neutralidade que trasladaban as contas. O órgano fiscalizador describe a presentación dos resultados do CRAEGA como “non habitual” e explica que o consello rexistrou, durante dous anos consecutivos, un gasto no capítulo 5 —etiquetado como “excedente corrente e fondo de amortización”— que absorbe de maneira sistemática calquera resultado positivo.

Este método contable non foi empregado polo resto de consellos reguladores analizados e, segundo o informe, altera a lectura real da situación financeira.

Se se elimina ese apunte artificioso, o panorama cambia por completo. O propio Consello de Contas calcula que o CRAEGA obtivo 267.153,25 euros de superávit en 2018 e 152.262,71 euros en 2019, o que supón máis de 419.000 euros acumulados. Un resultado que non figura en ningunha parte das contas oficiais, pero que si aparece na análise independente do órgano fiscalizador.

A isto súmase outro elemento sinalado no informe: o uso das transferencias de capital —fondos finalistas destinados a investimento— para financiar gasto corrente e mellorar así o resultado final dos exercicios. Segundo o documento, non só se empregaron estas transferencias para cubrir operacións ordinarias, senón tamén para obter un resultado positivo que non reflicte a realidade investidora dun organismo que, lonxe de destinar fondos a melloras estruturais, presenta niveis de investimento reais practicamente inexistentes.

No fondo desta estrutura contable hai unha cuestión clave: quen financia o CRAEGA? O Consello de Contas é claro ao respecto. Preto do 74 % dos ingresos correntes proceden das taxas e prezos públicos que pagan os operadores ecolóxicos —produtores, industria, comercializadores— pola certificación obrigatoria. Só ao redor do 3 % corresponde a transferencias correntes da administración. Isto significa que o sector sostén maioritariamente o funcionamento do consello regulador, mentres que o organismo declara resultados neutros e acumula superávits significativos.

Deste feito despréndese unha pregunta tan inevitable como incómoda: están pagando de máis os operadores ecolóxicos pola certificación? 

O informe non analiza a adecuación das taxas aos custos reais do servizo e non ofrece unha resposta directa, pero os datos permiten abrir o debate. Se un organismo financiado maioritariamente polo sector presenta superávits que non se trasladan nin a unha redución de taxas nin a un reforzo estrutural, a pregunta é lexítima.

A estrutura interna do gasto achega outra capa á análise. O informe recolle que os gastos de persoal representaron un 36 % do gasto corrente en 2018 e un 46 % en 2019, porcentaxes moderadas para un organismo que desenvolve un labor altamente técnico e de inspección. A comparación co resto de consellos reguladores fiscalizados reforza esta impresión: o CRAEGA sitúase entre aqueles organismos cuns custes laborais máis lixeiros en proporción ao volume global de recursos xestionados, unha situación que suscita interrogantes sobre se este modelo está realmente aliñado co crecemento do sector ecolóxico galego e coa complexidade crecente dos procesos de certificación. O informe non entra no detalle das condicións salariais nin no dimensionamento óptimo do persoal, pero deixa enriba da mesa unhas cifras que permiten reformular o debate: se un consello con superávits acumulados non reforza o seu cadro técnico nin aumenta a súa capacidade investidora, que prioridades está establecendo e por qué?

A resposta non aparece na fiscalización, pero si aparece unha constatación: o modelo actual aposta máis pola xestión diaria e os servizos externos que polo fortalecemento interno do organismo. E isto conecta directamente coa reflexión que moitos operadores se preguntan: qué modelo de certificación queremos para o futuro da agricultura ecolóxica galega?

O informe do Consello de Contas non formula xuízos políticos nin acusa irregularidades legais. Pero deixa unha mensaxe clara: a presentación das contas non reflicte o resultado real dos exercicios, o uso das transferencias de capital non se axusta a un esquema investidor e a estrutura de gasto deixa interrogantes que merecen ser respondidos. A fiscalización non busca concluír o debate, senón abrilo.

E hai unha pregunta final que hoxe se fai máis pertinente que nunca: os superávits acumulados en 2018 e 2019 van ser destinados á nova sede do CRAEGA en Lugo? Nin os operadores certificados, nin a cidadanía dispoñen de información suficiente para sabelo, nin existe ata agora unha explicación pública que detalle de que maneira se financiará o investimento inmobiliario do organismo.

Por iso, desde Ecogob impulsamos unha campaña para solicitar transparencia na operación da nova sede e no destino dos fondos acumulados. O sector ecolóxico e a sociedade galega teñen dereito a saber como se empregan os recursos dun organismo que certifica, ordena e condiciona o futuro da produción ecolóxica en Galicia. Se queres sumarte a esta demanda colectiva, únete á campaña. Pedimos transparencia. Pedímola xuntas e xuntos.

Fonte documental

Consello de Contas de Galicia (2023).Informe de fiscalización sobre a situación financeira dos consellos reguladores das denominacións de orixe xeográfica. Exercicios 2018–2019 (Ref. 1632018-05).